รักษ์คลองอู่ตะเภา ฟื้นชีวิตให้สายน้ำ
หน้าแรก ข้อมูลทั่วไป สารคดี ฟอรั่ม มีอะไรใหม่
research home.
หมวด
ทั่วไป (10)
งานวิจัย
งานวิจัยของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่าเป็นการสร้างองค์ความรู้ใหม่ในการปลูกเพื่อฟื้นฟูสภาพป่า
งานวิจัย >> ทั่วไป (บทความ)
click to view full image (photo size 127484 byte(s) : 542 x 800 pixel)
งานวิจัย
Thai / English
1

งานวิจัยของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่าเป็นการสร้างองค์ความรู้ใหม่ในการปลูกเพื่อฟื้นฟูสภาพป่า


วัตถุประสงค์หลักของงานวิจัยของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า คือการพัฒนาเทคนิควิธีที่ดีที่สุด ในการคัดเลือกชนิด เพาะพันธุ์ ปลูกและดูแลพรรณไม้ท้องถิ่นสำหรับใช้ในการฟื้นฟูระบบนิเวศป่าในพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม โดยได้รับคำแนะนำจาก Dr. David Blakesley สถาบัน Horticulture Research International ประเทศอังกฤษ ซึ่งวิธีการนี้มีความถูกต้องตามหลักการทางวิทยาศาสตร์ และได้รับการยอมรับจากการทดสอบใช้ในชุมชนท้องถิ่น ว่าเป็นวิธีการที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน และให้ผลคุ้มค่าเมื่อเทียบกับการลงทุนด้านงบประมาณที่ต่ำ

งานวิจัยอันดับแรก คือการคัดเลือกชนิดต้นไม้ที่น่าจะใช้เป็นกลุ่มพรรณไม้โครงสร้างได้ จากพรรณไม้ท้องถิ่นที่มีอยู่มากกว่า 660 ชนิด ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย (Maxwell and Elliott, 2001) โดยทุกๆ 3 สัปดาห์ฝ่ายวิจัยของหน่วยจะออกสำรวจและบันทึกการติดดอกออกผลของต้นไม้ในพื้นที่ป่าบริเวณที่ทำการอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญ ที่ใช้ในการวางแผนเก็บรวบรวมเมล็ดพันธุ์ไม้มากกว่า 100 ชนิด




หน่วยวิจัยฯ ติดตาม การเจริญเติบโต ของกล้าไม้ ในเรือนเพาะชำ เจ้าหน้าที่ของหน่วยวิจัยฯ ทำงานร่วมกับชาวบ้าน ในการติดตามการเจริญ ของกล้าไม้ในแปลงปลูก ทีมวิจัยรวบรวม กล้าไม้ธรรมชาติ เพื่อนำไปทดลอง ปลูกในแปลงปลูกป่า




คุณภาพของกล้าไม้ เป็นปัจจัยที่มีความสำคัญยิ่งต่อความสำเร็จของการฟื้นฟูป่า ในเรือนเพาะชำของหน่วยวิจัยฯ จึงมีการทดลองที่หลากหลายเพื่อพัฒนา วิธีการผลิตกล้าไม้คุณภาพสูงที่แข็งแรงสมบูรณ์ (Blakesley et al., 2000) หน่วยวิจัยฯ ได้ทดลองผลิตกล้าพรรณไม้ท้องถิ่นมากกว่า 400 ชนิด (Blakesley et al., 2002) ซึ่งพบว่าการเพาะเมล็ดพรรณไม้หลายชนิดมีความยากง่ายแตกต่างกัน และจะต้องมีวิธีการที่แตกต่างกันในการเร่งการงอกของเมล็ด (Kopachon, 1995;Singpetch, 2001; ) รวมถึงการทดลอง ผลิตกล้าไม้โดยไม่ใช้เมล็ด คือการขุดกล้าไม้จากธรรมชาติ (Kuarak, 2002) และการขยายพันธุ์โดย ไม่อาศัยเพศ เช่น การตัดกิ่งปักชำ (Vongkamjan et al., 2003)

หน่วยวิจัยได้มีการทดลองเพื่อคัดเลือกวัสดุเพาะและภาชนะที่ใช้ในการเพาะที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มอัตราการรอดและส่งเสริมการเจริญของต้นกล้า (Zangkum, 1998;Jitlam, 2001) ตลอดจนเรื่องอื่นๆ ที่อยู่ในระหว่างการทดลอง เช่น ชนิดของปุ๋ย การตัดแต่งกิ่งใบและรากของต้นกล้า และการใช้ไมคอไรซา เพื่อส่งเสริม การทำงานของราก ซึ่งล้วนมีจุดประสงค์เพื่อการพัฒนาวิธีการผลิตกล้าไม้ที่มีคุณภาพดี มีขนาดเหมาะสมที่สุด เพื่อการปลูก ฟื้นฟูป่าหนึ่งถึงสองปีหลังจากเก็บเมล็ด

ในธรรมชาติ พรรณไม้ต่างๆ จะติดดอกและให้ผลในช่วงเวลาที่แตกต่างกันตลอดปี แต่ในการปลูกฟื้นฟูป่า กล้าไม้จะต้องมีขนาดพร้อมปลูก (ความสูง 50-60 เซนติเมตร) ในเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นระยะเวลาที่เหมาะสมในการปลูกกล้าไม้ลงในพื้นที่ที่ต้องการฟื้นฟู ดังนั้นหน่วยวิจัยฯ จึงได้จัดทำตารางการผลิตกล้าไม้สำหรับ กลุ่มพรรณไม้โครงสร้าง (Kuaraket al., 2000; Elliott et al., 2002b; Blakesley et al., 2000). เพื่อใช้เป็นแนวทางในการวางแผนผลิตกล้าไม้

หน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่าได้ร่วมกับชาวบ้านหมู่บ้านแม่สาใหม่ ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศเหนือในเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย จัดทำแปลงทดลองและสาธิตการปลูกฟื้นฟูป่า ด้วยพรรณไม้โครงสร้าง โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือ
1) ประเมินผลการใช้พรรณไม้โครงสร้างที่คัดเลือกมาแต่ละชนิดในการปลูกฟื้นฟูป่าเสื่อมโทรม (Elliott et al., 2002a).
2) ทดสอบวิธีการต่างๆ ในการจัดการพื้นที่ปลูกฟื้นฟูป่า
3) ติดตามตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพในแปลงปลูกฟื้นฟูป่า

ต้นกล้าที่ปลูกทุกต้นจะถูกทำเครื่องหมาย และติดตามวัดผลการเจริญเติบโต 2-3 ครั้งต่อปี โดยชาวบ้าน และเจ้าหน้าที่ของหน่วยวิจัยฯ เพื่อประเมิน สุขภาพและความสามารถในการบดบังวัชพืช รวมทั้งมีการทดลอง วิธีการต่างๆ ในการจัดการพื้นที่แปลงปลูก เพื่อส่งเสริมการเจริญ และครอบครองพื้นที่ ของกล้าไม้ที่ปลูก เช่น การกำจัดวัชพืช การใช้วัสดุปกคลุมโคนต้น และการให้ปุ๋ย (Elliott et al., 2000) ข้อมูลที่ได้จากการทดลองทั้งหมดจะได้รับการวิเคราะห์ ประมวลผลและทดสอบทางสถิติ เพื่อนำไปใช้ในการ เปรียบเทียบผลระหว่างต้นไม้แต่ละชนิดและวิธีการจัดการแต่ละแบบ เพื่อเป็นแนวทางในการเลือกชนิดพันธุ์ไม้ โครงสร้างและวิธีการที่ให้ผลดีที่สุดต่อไป


คุณสมบัติสำคัญข้อหนึ่งของพรรณไม้โครงสร้างที่มีผลต่อการฟื้นฟูป่า คือ สามารถดึงดูดสัตว์ป่าเข้ามาสู่พื้นที่ปลูกได้ดี หน่วยวิจัยฯ จึงมีการติดตามต้นไม้ในแปลงปลูกเดือนละสองครั้ง เพื่อสำรวจในการตรวจการให้ผลผลิตที่สามารถดึงดูดนก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (เช่น ดอกและผล) ซึ่งมีงานวิจัยที่ประกอบด้วยการประเมิน จำนวนชนิดและองค์ประกอบของสังคมพืชพื้นล่างและนก (Chantong, 1999) และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ในแปลงปลูก(Thaiying, 2003)

ความสำเร็จในการฟื้นฟูป่า

จากการมุ่งเน้นงานวิจัยที่เกี่ยวกับการคัดเลือกพรรณไม้โครงสร้างที่เหมาะสม การปรับปรุงคุณภาพกล้าไม้ และวิธีการจัดการพื้นที่ปลูกที่ดี ทำให้หน่วยวิจัยฯ สามารถฟื้นฟูสภาพป่าเสื่อมโทรมในบริเวณป่าผลัดใบ ในพื้นที่แปลงทดลองบ้านแม่สาใหม่(ที่ความสูง 1,300 เมตรจากระดับน้ำทะเล) ได้ภายในเวลาเพียง 3-4 ปี ปลายปีที่ 2 เรือนพุ่มของต้นไม้ที่ปลูกเริ่มแผ่ขยาย เพิ่มความร่มเย็นให้แก่พื้นที่ และในปีที่ 4 พุ่มไม้เหล่านี้ขยายมาชิดติดกัน จนปกคลุมพื้นที่ได้สมบูรณ์ทำให้วัชพืชบนพื้นป่าถูกบดบังจนไม่สามารถเจริญเติบโตได้ ปริมาณกิ่งไม้ใบไม้ที่ร่วงหล่นเริ่มสะสมบนพื้นป่ามากขึ้น เป็นการเพิ่มปริมาณสารอินทรีย์ในดินและเริ่มวัฏจักรของสารอาหาร ในขณะที่ต้นไม้หลายชนิดก็สามารถให้ ดอกและผลที่ดึงดูดนกซึ่งช่วยในการแพร่กระจายพันธุ์พืชเข้ามาสู่พื้นที่ ทำให้มีพันธุ์ไม้ใหม่ๆ งอกอยู่บนพื้นป่า เป็นการเพิ่มปริมาณชนิดพรรณไม้ในแปลงปลูก ซึ่งเป็นการฟื้นฟูโครงสร้างของป่าที่จะนำป่าเดิมที่เคยมีอยู่ มาก่อนในพื้นที่นี้กลับมา

แผนงานในอนาคต

หลังจากประสพความสำเร็จในการพัฒนาวิธีการปลูกฟื้นฟูระบบนิเวศในป่าไม่ผลัดใบบนพื้นที่สูง หน่วยวิจัย การฟื้นฟูป่ามีแผนที่จะขยายงานวิจัยแบบเดียวกันนี้ในพื้นที่ป่าผลัดใบ ที่ระดับต่ำลงมา ในเขตภาคเหนือ นอกจากนี้หน่วยวิจัยฯ ยังต้องการให้เผยแพร่แนวคิด วิธีการและองค์ความรู้เกี่ยวกับการฟื้นฟูป่าซึ่งเป็นผลสรุปจาก ประสบการณ์การทำงานวิจัย ที่มีความเป็นสากลและเป็นที่ยอมรับของท้องถิ่น ไปสู่บุคคลและองค์กรต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่า และสิ่งแวดล้อมศึกษา ทั้งในประเทศไทย และประเทศเพื่อนบ้าน ตลอดจนในพื้นที่ที่มีความสำคัญเชิงนิเวศทั่วภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้

ที่มา : ศูนย์ศึกษาธรรมชาติ บางแฟน

โดย kai (ip:61...62)  เมื่อวันที่ 7 ก.ย. 2547 22:12:06 น.

 print friendly version 
 จำนวนคนดู 4647 ครั้ง
 Member username  password remember me  สมัครสมาชิก  Go to top.
 Web Statistics : online 0 member(s) of 28 user(s) from all 203 member(s). SoftGanz Group. My Sql Database Server. PHP. The Apache. Mozilla. Nedstat Basic - Free web site statistics
Personal homepage website counter
User count is 7942191 person(s) and 26522273 hit(s) since Apr,27 2004 , current hit 1 time(s).
The Coca-Cola Foundation