รักษ์คลองอู่ตะเภา ฟื้นชีวิตให้สายน้ำ
หน้าแรก ข้อมูลทั่วไป สารคดี ฟอรั่ม มีอะไรใหม่
สารคดี คนค้นคลอง
เสมือนหนึ่งว่าย้อนเวลา
ต้นน้ำสายคลอง
ยามเช้าของวันนั้น
คณะทัวร์ล่องเรือ
ประสบการณ์แปลกใหม่
ขยะ! ขยะ! ขยะ!
วัดคูเต่า
ร่องรอยอดีต
วัดคูเต่า ร่องรอยอดีต  

โดย ชาคริต โภชะเรือง

ล่องคลองคราวนี้ นอกเหนือไปจากความเพลิดเพลินใจ กับทิวทัศน์ทั้งสองฟากทาง ที่ยังพอมีความงามหลงเหลือให้ได้ทัศนา สิ่งที่เห็นได้อย่างชัดเจนอีกประการหนึ่งก็คือ ขยะ!

สิ่งที่แขวนห้อยระโยงระยางเสมือนผลไม้ เป็นดอกใบแขวนอยู่ตามสุมทุมพุ่มพฤกษ์ โดยเฉพาะส่วนที่ยื่นชะโงกลงสู่ลำคลอง เป็นภาพที่เริ่มเห็นสะดุดตาทุกคน ขยะพลาสติก แทบทั้งสองฝั่งคลองก็ว่าได้ ทุกพุ่มกอไผ่ พุ่มไม้ที่เหยียดยื่นกิ่งก้านสาขาลงมายังลำคลอง หรือแม้กระทั่งเนินตลิ่งบางแห่ง เราจะเห็นว่ารกเรื้อไปด้วยขยะพลาสติกที่ไม่อาจเน่าสลายได้ ทั้งขวด กระป๋อง ถุงพลาสติก ขยะพวกนี้หมักหมมมานานแรมปี ขยะบางชิ้นมีมาตั้งแต่น้ำท่วมปี 2543 ติดต้นไม้อยู่โดยไม่มีหน่วยงานไหนสนใจ

ผ่านคุ้งโค้งมาอีกหน่อย ฝั่งขวามือ มีขยะสารพัดชนิดกองพะเนินเทินทึกอยู่ตรงนั้น สูงท่วมหัวประจานสายตา ผู้ผ่านไปมา ราวกับว่านี่คือเบื้องหลังของเมืองหาดใหญ่ ที่มองทะลุผ่านรูปโฉมภายนอกที่ดูสวยงามตระการตา และทันสมัยสมกับเป็นเมืองใหญ่ แต่เบื้องหลังกลับซ่อนความสกปรกหมักหมมเอาไว้

ราวกับว่าจะรอคนมาเยียวยาแก้ไข

ใช้เวลาไม่นาน ในที่สุดเราก็มาถึงที่หมายในจุดแรก คือฝายน้ำล้นที่ท่าเคียน ซึ่งสร้างไว้เพื่อสกัดกั้นน้ำเค็มไม่ให้รุกล้ำคลองอู่ตะเภา เนื่องจากปี 2531 เกิดน้ำท่วมใหญ่ น้ำเค็มรุกล้ำเข้ามา ทำให้น้ำประปามีปัญหาใช้การไม่ได้

เรือหันหัวกลับย้อนเส้นทางเดิมกลับไป เด็กๆ ช่วยกันบันทึกภาพคลองอู่ตะเภาตามที่สายตาแลเห็น แม้จะเป็นภาพอันอัปลักษณ์ก็ตาม

เรือหันหัวกลับ มุ่งหน้าไปยังจุดหมายที่สองคือวัดคูเต่า แดดยามสายสว่างจ้าจนแสบตา เรือหางยาวเครื่องยนต์ขนาด 10 แรงม้าติดเครื่องทึ่ดๆพาเราทั้ง 80 คนย้อนเส้นทางมาถึงท่าบางหัก แล้วเลี้ยวเลาะไปตามโค้งคุ้งน้ำ ทิวทัศน์สองฟากคลองเริ่มกลับมาแผ่กว้าง เขียวชอุ่มเต็มไปด้วยพรรณไม้ แทรกแซมไปด้วยอาคารบ้านเรือน ตึกรามบ้านช่องเป็นจุดๆ กระจายกันไปทั้งสองฟากฝั่ง

จากบ้านท่าทรายมุ่งหน้าไปบ้านเกาะวง หลุดพ้นเมืองใหญ่ออกมาได้ เราเริ่มรู้สึกปลอดโปร่งเริ่มคลายความรู้สึก บอกตนเองได้ว่านี่คือการล่องคลองอู่ตะเภาจริงๆ เรือเคลื่อนแล่นไปตามสายน้ำที่แผ่ตัวกว้าง โอบอุ้มคนกว่า 80 ชีวิต สองข้างทางรายล้อมไปด้วยอาคารบ้านเรือนกระจายตัวเป็นจุดเล็กๆ ท้องฟ้านั้นเล่าก็ดูเวิ้งว้างไพศาลมีสีครามสดใส แลเห็นปุยเมฆขาวๆเป็นก้อนๆลอยฟ่อง

สายน้ำพาเรามุ่งหน้าไปเรื่อยๆ ขณะที่เราพักสายตาไปกับทิวทัศน์ทั้งสองฟากฝั่ง บางช่วงของการเดินทาง เครื่องมือประมงเริ่มปรากฏให้เห็นบ้างแล้ว

ลึกลงไปในท้องน้ำอันกว้างไพศาล แม้ว่าปลาหลายชนิดได้สูญพันธุ์ไปแล้ว แต่ก็ยังมีสัตว์น้ำหลงเหลืออยู่อีกไม่น้อย และมีเพียงพอที่จะเลี้ยงปากเลี้ยงท้องคนอีกหลายร้อยหลายพันชีวิต

เรือแล่นผ่านบ้านเกาะวงมาแล้ว กำลังจะผ่านถนนลพบุรีราเมศวร์ เราเห็นสะพานทอดขวางตระหง่านอยู่เบื้องหน้า ครู่เดียวเรือก็มุดเข้าใต้สะพาน มุ่งหน้าไปยังบ้านโคกยาง

ทิวไม้เริ่มรกครึ้ม จนมองไม่เห็นตึกรามบ้านช่อง

ผ่านบ้านโคกยาง เรือกำลังจะมุดผ่านสะพานเชือกเก่าแก่ ที่ยังคงแขวนค้างอยู่เหนือสายน้ำ อันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมหลงเหลือให้เห็นกะจะตา

ผมลากเส้นเขียนแผนที่ไปด้วย เพื่อเก็บความคดโค้งของลำคลอง ที่มีส่วนทำให้น้ำลดความเชี่ยวลง แต่ก็ทำให้คลองอู่ตะเภายากแก่การเดินเรือ อย่างไรก็ดี เราก็พบว่าในอดีตคลองอู่ตะเภามีการเดินเรือกันมาก (และในความคดเคี้ยวของคลองนี่เอง ได้เกิดปรากฏการณ์พิเศษ คือทุกโค้งน้ำจะเกิดการทับถมของตะกอนที่น้ำพัดพามา มีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำลงไปจากระดับตลิ่งปกติค่อนข้างมาก ทำให้มีความชุ่มชื่นของน้ำ พื้นที่เช่นนี้เรียกเป็นภาษาถิ่นว่า "โล๊ะ" ในโล๊ะนี้จะเป็นที่เพาะปลูกผลไม้ในลักษณะที่เรียกกันว่า "สวนสมรม" คือปลูกแบบผสมผสานอย่างไรระเบียบ และมักเป็นท่าน้ำของชุมชนเพราะตลิ่งที่ต่ำทำให้ง่ายต่อการขึ้นลงเรือ)

ในช่วงที่เขียนบันทึกชิ้นนี้ ผมใช้เวลาสั้นๆ 2-3 เดือน เดินทางไปเกือบทั่วลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา ตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ มองเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดกับคลองอู่ตะเภา ผ่านการสะท้อนของคนในพื้นที่บ้าง เห็นประจักษ์แก่ตาตัวเองบ้าง คล้ายกับว่าได้ทำความรู้จักคลองอู่ตะเภาอีกครั้งอย่างลึกซึ้ง แล้วก็พาตัวเข้าไปสัมผัสกับปัญหาที่เกิดกับชุมชนและสายน้ำโดยตรง ลึกลงในใต้ผิวน้ำสีชาข้นหรือแปรเปลี่ยนเป็นสีเขียวคล้ำในยามนี้ นอกจากความเสื่อมโทรมแล้วยังมีสิ่งใดซ่อนเร้นอยู่บ้าง และก็เป็นการค้นหาคำตอบบางอย่างสืบเนื่องจากวัยเด็ก จากวันวัยที่เต็มไปด้วยความกระหายใคร่รู้หากขาดโอกาส นอกจากเป็นการเปิดโอกาสให้เข้าถึงปัญหาของคลองอู่ตะเภาแล้ว สายน้ำนี้ยังเปิดโอกาสให้ผมได้ทบทวนตัวเอง มองเห็นความสัมพันธ์เชื่อมโยงระหว่างผู้คนกับลำคลอง ได้ทำความเข้าใจ ได้เรียนรู้ เข้าถึงบางแง่มุมที่มองข้ามไป และสัมผัสกับพลังแห่งธรรมชาติที่เริ่มจะสูญเสียไปให้มากที่สุด

 Member username  password remember me  สมัครสมาชิก  Go to top.
 Web Statistics : online 0 member(s) of 20 user(s) from all 203 member(s). SoftGanz Group. My Sql Database Server. PHP. The Apache. Mozilla. Nedstat Basic - Free web site statistics
Personal homepage website counter
User count is 7953553 person(s) and 26602381 hit(s) since Apr,27 2004 , current hit 1 time(s).
The Coca-Cola Foundation